Badania uzdolnień sportowych 10 latków
W badaniach - testach pilotażowych uczestniczy około 1000 uczniów z 15 wrocławskich szkół podstawowych, które są aktualnie prowadzone przez nauczycieli wychowania fizycznego danej szkoły przy współpracy z trenerami zatrudnionymi w Młodzieżowym Centrum Sportu Wrocław.
W następnych latach sukcesywnie chcemy zwiększać liczę badanych 10–cio latków, aż do osiągnięcia za dwa – trzy lata 100 % społeczności uczniowskiej wrocławskich szkół.
W skład badań wchodzą 4 próby sprawnościowe oraz ankieta dla rodziców i nauczycieli.
Próba 1 Skoki w dal z miejsca – łączone
Sprzęt i pomoce: zeskocznia o powierzchni piasku równej poziomowi odbicia. W sali kilka materacy dosuniętych do ściany, aby się nie rozsuwały lub chodnik filcowy o długości minimum 7 m. Listwa stanowiąca linię odbicia, taśma miernicza, taśma klejąca.
Sposób wykonania. Pozycja wyjściowa: stopy na szerokości bioder ustawione równolegle kilka centymetrów przed linią odbicia. Po jednym lub kilku zamachach ramion dołem w tył z równoczesnym przejściem do przysiadu, badany wykonuje dynamiczny wymach ramion w przód z jednoczesnym odbiciem do pierwszego skoku. Następnie, wykorzystując uzyskaną prędkość, wspomaganą pracą ramion, wykonuje kolejne dwa odbicia, po czym ląduje. Należy zwracać uwagę, aby wszystkie odbicia wykonywać jednocześnie z obu stóp.
Ocena. Pierwszy wykonany skok jest próbny. Z pozostałych trzech mierzonych z dokładnością do 1 cm uwzględnia się wynik najlepszy. Długość skoku mierzy się prostopadle od najbliższego śladu pięty badanego do linii odbicia.
Próba 2 Pchnięcie piłki lekarskiej 1 kg z miejsca sprzed klatki piersiowej
Sprzęt i pomoce: co najmniej 2 piłki lekarskie 1 kg o sprawdzonym na wadze ciężarze (dopuszczalne odchylenie ± 50 g), ustawiony w poprzek materac stanowiący linię wyrzutu, pole rzutów w formie pasa szerokości około 1,8 do 2,0 m stanowiące przedłużenie materaca oznaczone co 1 m liniami na odległość odpowiednią do poziomu badanej grupy (dla 10-latków – 8-10 m), taśma miernicza, kreda, taśma klejąca.
Sposób wykonania. Pozycja wyjściowa: piłka trzymana oburącz na wysokości klatki piersiowej jak najbliżej ciała, stopy na szerokości bioder, ustawione równolegle kilkanaście centymetrów przed linią wyrzutu (materacem). Badany po zejściu do przysiadu wykonuje energiczny wyprost nóg z jednoczesnym wyprostem ramion, wypychając piłkę do przodu pod kątem zapewniającym najdłuższą odległość.
Ocena: pierwszy rzut jest próbny, z pozostałych trzech ocenianych wizualnie z dokładnością do 10 cm, uwzględnia się wynik najlepszy.
Uwagi. W przypadku przekroczenia po wyrzucie linii granicznej, próbę należy powtórzyć z zastrzeżeniem, że dozwolone jest tylko 1 powtórzenie.
Próba 3 Przejście drabinek w zwisie
Sprzęt i pomoce: 4 drabinki przyścienne umieszczone obok siebie, na najwyższym szczeblu (ewentualnie niższym), zaznaczone są dwie linie, jedna o 40 cm, a druga na 3 m licząc od punktu wyjściowego (miejsce styku szczebla z obrzeżem), 3-4 materacy, czasomierz z dokładnością do 0,01 s, magnezja.
Sposób wykonania. Pozycja wyjściowa: dłonie trzymane nachwytem w wyznaczonej 40 cm strefie. Stopy oparte o dolne szczeble. Zapowiedź „gotów” jest sygnałem do opuszczenia nóg i przejścia do zwisu. Na komendę „hop” badany stara się jak najszybciej pokonać w zwisie 3 m odcinek. Kierunek ciała w lewo (stojąc twarzą do drabinek). Czasomierz zamyka się w chwili, gdy obie dłonie znajdą się na szczeblu poza końcowym znakiem.
Przeprowadzenie próby: objaśnia się prawidłowy sposób wykonania i zasady oceny. Następnie badany, po ewentualnym przetarciu dłoni magnezją, wchodzi na drabinki i przyjmuje pozycję wyjściową. W trakcie trwania próby w przypadku zatrzymania się lub podparcia nogami ćwiczącego, czasomierz zamyka się, a do uzyskanego czasu dolicza się 20 s o ile badany zakończył przejście lub podparł się na pierwszej drabince, 15 s – na drugiej i 15 s na trzeciej. Ze względu na charakter próby przerwa między pierwszym a drugim przejściem nie powinna być krótsza niż 3 do 4 minut.
Ocena. Z dwu prób mierzonych z dokładnością do 0,01 uwzględnia się czas lepszy.
Uwagi. Podłoże pod drabinkami powinno być wyłożone materacami, niezależnie od tego, ćwiczącego przez okres trwania próby należy ubezpieczać. Dla małych dzieci oraz osób mało sprawnych zaleca się wykorzystać do przejścia nie najwyższy, lecz w tym wypadku bezpieczniejszy, niżej umieszczony trzeci szczebel od góry. Możliwe jest również przejście po szczeblu niższym, na którym jednak jest ono mniej wygodne dla badanych. W sytuacji, gdy drabinki umocowane są parami na odległości 150 cm od obrzeża zaznacza się linię stanowiącą półmetek, przez którą wystarczy przełożyć tylko jedną dłoń, po czym wraca się w przeciwnym kierunku. Czasomierz zamyka się w momencie, gdy obie dłonie znajdą się poza linią startu. Czasy dolicza się na zasadach poprzednio podanych.
Próba 4 Nad i pod poprzeczką
Sprzęt i pomoce: stojaki jak do skoku wzwyż, poprzeczka długości 2 m zawieszona na wysokości 35 cm. Miejsce startu, a zarazem mety – koło o średnicy 50 cm, środek koła oddalony od rzutu pionowego poprzeczki o 1 m, czasomierz z dokładnością do 0,01 s.
Sposób wykonania: badany, ustawiony w kole przodem do poprzeczki, rusza na komendę „hop” pokonując poprzeczkę z odbicia jednonóż, dalej kieruje się w prawo obiegając pierwszy stojak, z kolei w dowolny sposób przesuwa się pod poprzeczką, skręca w lewo, obiegając drugi stojak, wykonuje kolejny przeskok przez poprzeczkę, dalej tak jak za pierwszym razem okrąża pierwszy stojak i po drugim przejściu pod poprzeczką kierując się w lewo podąża do mety.
Ocena: czas z dokładnością do 0,01 s podwójnego cyklu wykonania próby.
Próba 5 Przeskoki boczne obunóż
Sprzęt i pomoce: słabo napompowana, złożona dętka rowerowa lub pas z gąbki (zapobieżenie ewentualnym urazom) o wymiarach około 100 x 2 x 2 cm przymocowany do podłoża, czasomierz z dokładnością do 0,01 s, taśma klejąca.
Sposób wykonania: badany stoi bokiem do przeszkody i na sygnał „hop” wykonuje nad nią 12 przeskoków obunóż (tam i z powrotem) z maksymalną częstotliwością.
Ocena: badanemu poleca się wykonanie 14 przeskoków zamykając czasomierz po 12 dotknięciu podłoża. Pod uwagę bierze się najlepszy czas z trzech prób mierzonych z dokładnością do 0,01 s.
Uwagi. Dla oceny wygodniej jest liczyć dotknięcia podłoża z jednej strony (przeciwnej do startu) mnożąc je przez 2.
Testy oraz ankiety zostały opracowane przez zespół naukowy Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu pod kierownictwem dr hab. Leszka Kulmatyckiego prof. nadzw. , dr Adama Haleczko i dr Ryszarda Jezierskiego.
Powyższe badania mają na celu uświadomienie dziecku i jego rodzicom o posiadanych predyspozycjach dziecka do uprawiania sportu, a w konsekwencji zwiększenie ilości dzieci trafiających do szkolenia sportowego.
